„Asy przestworzy” – spotkanie z historią polskiego lotnictwa

W niedzielę, 15 marca w Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 Roku w Ossowie odbyło się spotkanie z historią polskich skrzydeł pod hasłem „Asy przestworzy”. Wydarzenie miało charakter otwarty i zgromadziło osoby zainteresowane historią lotnictwa oraz wojny polsko-bolszewickiej.

Podczas spotkania przypomniano dwie niezwykłe postacie związane z lotnictwem. Szczególne miejsce w programie zajęło wspomnienie jednego z polskich pilotów, którego 100. rocznica śmierci przypada w tych dniach.

Jednym z bohaterów spotkania był Eugeniusz Guttmajer – pilot Wojska Polskiego i przedstawiciel pokolenia lotników, którzy w czasie wojny 1920 roku budowali polskie lotnictwo niemal od podstaw. W marcu 1926 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy mającej powstać 123. eskadry myśliwskiej. Funkcji tej nie zdążył jednak objąć – 17 marca 1926 roku zginął w katastrofie lotniczej podczas lotu testowego na nowym samolocie Blériot-SPAD S.61C1. Podczas wydarzenia symbolicznie upamiętniono jego postać.

Drugim z przypomnianych pilotów był Merian C. Cooper – amerykański ochotnik, który w 1920 roku walczył po stronie Polski w słynnej Eskadrze Kościuszkowskiej. Po zestrzeleniu przez bolszewików trafił do niewoli, z której zdołał uciec. Po wojnie zrobił niezwykłą karierę filmową w Stanach Zjednoczonych, będąc współtwórcą legendarnego filmu „King Kong”.

Podczas wydarzenia zaprezentowano również film dokumentalny „Tajemnica Gwiaździstej Eskadry” (2025). Produkcja opowiada o śledztwie dotyczącym zaginionego filmu z 1930 roku – jednej z najdroższych przedwojennych polskich produkcji filmowych związanych z lotnictwem i postacią Meriana C. Coopera. Twórcy dokumentu wyruszają tropem zaginionej kopii przez archiwa w Polsce, Stanach Zjednoczonych i Rosji. Film łączy elementy dokumentu, animacji oraz historycznej przygody.

W programie wydarzenia znalazły się również gawęda o początkach polskiego lotnictwa wojskowego, spotkanie z rekonstruktorami oraz przekąski inspirowane menu lotników z 1920 roku.